Κυνηγετικά όπλα – Πρακτικό εγχειρίδιο Κυνηγού

Βάση. Αμέσως μπροστά από το κοντάκι βρίσκεται η βάση του όπλου, η οποία έχει σκοπό να στεγάσει τον μηχανισμό πυροδότησης (σκανδάλη, σχαστηρία, σφύρα, επικρουστήρες, οπλιστήρες, κ.α.) όσον αφορά στα αρθρωτά όπλα ή τους μηχανισμούς προώθησης του φυσιγγίου από την αποθήκη στη θαλάμη, εξώλκευσης του κάλυκα και πυροδότησης, όσον αφορά στις καραμπίνες. Πάνω στη βάση βρίσκεται προσαρτημένη η σκανδάλη, προστατευμένη από τον υποφυλακτήρα της, καθώς και η ασφάλεια η οποία διαφέρει από κατασκευαστή σε κατασκευαστή.

Μηχανισμός πυροδότησης

Εικ. 2.11 Μηχανισμός πυροδότησης σε αλληλεπίθετο δίκαννο

Τα μέρη

     1. Η σκανδάλη

  • Είναι ο μοχλός με τον οποίο ο κυνηγός ενεργοποιεί την πυροδότηση του φυσιγγίου, τραβώντας τον με τον δείκτη (δάκτυλο). Η σκανδάλη εδράζεται στο κάτω μέρος της βάσης και προστατεύεται από τον υποφυλακτήρα της, έτσι ώστε να αποφεύγονται τυχαίες εκπυρσοκροτήσεις.
  • Όλα τα όπλα με μία κάννη (αρθρωτά ή καραμπίνες) φέρουν μία σκανδάλη. Τα δίκαννα μπορεί να φέρουν και δύο (μία για κάθε κάννη)
  • Η σκανδάλη κατασκευάζεται με ιδιαίτερες προδιαγραφές. Στα λειόκαννα όπλα το τράβηγμά της πρέπει να είναι «ξερό» χωρίς καθόλου κενά και να δίνει την αίσθηση ενός γυαλιού που σπάει.
  • Πολύ σημαντική είναι η ρύθμιση του βάρους της, δηλ. της δύναμης σε kg που χρειάζεται να ασκηθεί για να ενεργοποιηθεί. Το βάρος αυτό πρέπει να κυμαίνεται από 1,5 kg για την πρώτη και 1,7 kg για τη δεύτερη σκανδάλη μέχρι 3,5 kg το μέγιστο. Πιο ελαφριά σκανδάλη είναι επικίνδυνη, διότι μπορεί να εκπυρσοκροτήσει με το παραμικρό άγγιγμα, ενώ πιο βαριά είναι δύσχρηστη διότι η προσπάθεια που καταβάλει ο δείκτης του χειριστή επηρεάζει τη σκόπευση.

     2. Η σχαστηρία. Είναι ο μοχλός ο οποίος ασφαλίζει τη σφύρα στην οπλισμένη θέση και με το τράβηγμα της σκανδάλης την απασφαλίζει και καθιστά δυνατή την πυροδότηση. Βρίσκεται στο εσωτερικό της βάσης.

     3. Η σφύρα

  • Είναι ένα κομμάτι συμπαγές ατσάλι το οποίο, περιστρεφόμενο σε ειδική άρθρωση (πείρο) και ωθούμενο από τη δύναμη ελατηρίου σπειροειδούς ή σχήματος V, χτυπά τον επικρουστήρα.
  • Σε ορισμένα πλαγιόκανα, συνήθως παλαιότερης τεχνολογίας, οι σφύρες (κοκόρια) ήταν τοποθετημένες εξωτερικά στα πλάγια της βάσης. Τα όπλα αυτά ονομάζονται εξώσφυρα.

     4. Ο επικρουστήρας. Αυτόνομος ή ενσωματωμένος στη σφύρα, είναι η γνωστή «βελόνα» η οποία μεταδίδει το χτύπημα της σφύρας στο καψύλι του φυσιγγίου.

Η λειτουργία

Εικ. 2.12 Πυροδοτικός μηχανισμόςΚατά την όπλιση, οι οπλιστήρες στα αρθρωτά όπλα ή το κλείστρο στις καραμπίνες μετακινούν προς τα πίσω την σφύρα μέχρις ότου η αιχμηρή άκρη της σχαστηρίας εισχωρήσει στην ειδική εγκοπή και την ασφαλίσει. Στη φάση αυτή το ελατήριο συσπειρώνεται και αποθηκεύει μηχανική ενέργεια. Με το τράβηγμα της σκανδάλης περιστρέφεται η σχαστηρία, απελευθερώνει την σφύρα και η αποδιδόμενη σ’ αυτήν ενέργεια του ελατηρίου την κινεί ταχύτατα και περιστροφικά προς τον επικρουστήρα. Η κρούση αυτή μεταφέρεται στο καψύλιο το οποίο προκαλεί και την πυροδότηση του φυσιγγίου.

 Η γέμιση.

◊ Αρθρωτά. Στα αρθρωτά όπλα η γέμιση δηλ. η τοποθέτηση φυσιγγίων στη θαλάμη γίνεται με το «χέρι».

◊ Καραμπίνες. Στις καραμπίνες το πρώτο φυσίγγι τοποθετείται στη θαλάμη και τα δύο άλλα στη αποθήκη πυρομαχικών. Μετά την πρώτη βολή στις μεν ημιαυτόματες η απόρριψη του άδειου κάλυκα και το πέρασμα του επομένου φυσιγγίου από την αποθήκη στη θαλάμη γίνεται αυτόματα, στις δε επαναληπτικές η διαδικασία αυτή γίνεται με κίνηση του μοχλού οπλίσεως από τον χειριστή.

 Το κλείδωμα βάσης και κάννης. Το κλείδωμα μεταξύ κάννης και βάσης είναι πολύ σημαντικό, διότι είναι αυτό που προσδίδει στιβαρότητα στο όπλο σαν κατασκευή και δεν θα επιτρέψει τη διαφυγή αερίων προς τα πίσω κατά την εκπυρσοκρότηση.

◊ Αρθρωτά. Στα αρθρωτά όπλα το κλείδωμα αυτό γίνεται με τα λεγόμενα «κλειδιά» και το άνοιγμα με τη βοήθεια της «πεταλούδας», την οποία ο χειριστής κινεί περιστροφικά με τον αντίχειρα. Η περιστροφική κίνηση της κάννης ή των καννών γύρω από το κεντρικό πείρο (άρθρωση), χωρίς να λύνεται το όπλο, επιτυγχάνεται με τη βοήθεια του ξυστού.

◊ Καραμπίνες. Στις καραμπίνες το κλείδωμα γίνεται με το κλείστρο το οποίο, όταν «κλείσει», αγκιστρώνεται στην «ουρά» της κάννης με ένα ειδικά κατασκευασμένο «κλειδί». Το κλειδί «ξεκλειδώνεται» με το τράβηγμα του μοχλού οπλίσεως που ανοίγει το κλείστρο.

 Οι εξωλκείς. Εξωλκέας είναι ο μηχανισμός με τον οποίο βγαίνει από τη θαλάμη ο άδειος κάλυκας.

◊ Αρθρωτά. Στα μονόκαννα και στα δίκαννα οι εξωλκείς είναι δύο ειδών:

 Απλοί. Αυτοί με το άνοιγμα του όπλου εξάγουν ελαφρώς τον κάλυκα από τη θαλάμη και ο χειριστής τον τραβά ακολούθως με το χέρι του.

 Αυτόματοι. Αυτοί με το άνοιγμα του όπλου εκτινάσσουν τον κάλυκα βίαια έξω από τη θαλάμη.

◊ Καραμπίνες. Στις καραμπίνες ο εξωλκέας είναι τοποθετημένος πάνω στο κλείστρο και στο εμπρόσθιο τμήμα αυτού, οπότε κινούμενο αυτό προς τα πίσω, τραβά τον άδειο κάλυκα από την θαλάμη και τον απορρίπτει έξω από τη βάση του όπλου (πλάγια).

 Η ασφάλεια. Η ασφάλεια των κυνηγετικών όπλων είναι ένα κομβίο τοποθετημένο στη βάση του όπλου και πιο συγκεκριμένα στα μεν αρθρωτά είναι συνήθως πίσω από την πεταλούδα, στις δε καραμπίνες στον υποφυλακτήρα της σκανδάλης.

 Προσοχή! Η ασφάλεια των περισσότερων όπλων (χαμηλής και μεσαίας ποιότητας) ασφαλίζει μόνο τη σκανδάλη και όχι τις σφύρες και έτσι το όπλο μπορεί να εκπυρσοκροτήσει με ένα δυνατό χτύπημα. Το πραγματικά ασφαλές όπλο είναι αυτό, που όχι μόνο είναι «άδειο», αλλά είναι και «ανοιχτό» («σπασμένο» αν είναι αρθρωτό ή με πίσω το κλείστρο αν είναι καραμπίνα).